ห้องที่ ๕๔ : พระยาราชสัมภารากร


          หณุมานเมื่อม่อยต้องลมพัด ตื่นแฮ
ปลุกสุครีพบอกรหัศเหตุเค้า
เมื่อกี้ง่วงโงกอัศจรรย์จิตร น้าเอย
เชิญสู่พลับพลาเฝ้าฃัติยนั้นจักไฉน
          สุครีพผลุนวิ้งแต้๑ตกใจ
เข้าปากหณุมานไปหมอบฉเง้อ
เลงบอเจอะจอมไตรภพแท่น เปล่าแล
วิ่งกลับกระบ่ำกเบ้อบอกพ้องพลอึง
          ลูกลมสร่างเวทพร้อมพานรินทร พลเฮย
พิเภกพระลักษณผินภักตรฟื้น
หวามหวาดอนาถถวิลทวีเทวศ
พิเภกโศกลิงสอื้นอนุชท้าวเจียนมรณ์
          พิเภกทูลว่าเจ้าบาดาล
มาลักพระอวะตารสู่ด้าว
ขอวายุบุตรหาญโดยเสดจ ด่วนเฮย
วรราชอนุชท้าวสดับแล้วบัญชาตาม
          ขุนกรบินทรยินถี่ถ้อยทวนถาม มารเฮย
แผนที่ทิศทางตามด่านด้น
ทราบเสร็จบ่อเข็ดขามลารีบ รเห็จแฮ
ลุสระโกมลต้นมรัคยั้งหยุดถวิน
          บงบัวบานแบะแม้นกงรถ
วายุบุตรจับดอกปลดบัดสบั้น
เศียรมุดปล่องก้านหมดหางตลอด ไปแฮ
ผลุดโผล่จวบด่านกั้นก่อล้วนผาแลง
          หณุมานโถมถีบป้อมพังปตู หักเฮย
พลยักษคึกคักกรูจับปล้ำ
ลิงรับจับตรีชูฉับฟาด มารแฮ
ด่านปรักยักษล้มขว้ำกบี่ล้างเรวจร
          พบคชทุรโหดเหี้ยมเหิมมัน
กรบี่จู่โจมปรจัญจับช้าง
อีกอุกรุกแทงถลันลิงรวบ งาเฮย
พลันเหยียบฅอคชง้างพลุกล้มลาญสาร
          เสรจล้มคชด่านแล้วบพัก ผ่อนเฮย
รีบมุ่งหมายเมืองยักษเหย่าก้าว
ถึงสามแพรกทางชะงักฉงนคิด คนึงเฮย
ผันพบขุนเขากร้าวปรบก้องปกายพราย
          ลูกลมโดดแล่นขึ้นหลังเขา
พังโขดดับกำเดาด่วนด้อย
ผากลาดเกลื่อนเพลิงเพลาพลันมอด หมดฮือ
เสรจรีบลิงวิ่งต้อยว่องเต้าตามแผน
          จรจวบยุงเท่าคั้งคาวอโข
บินกลุ่มชุมฉู่โฉเฉกผึ้ง
ปากจี้กระบี่โลหิตดูด ดึ่มแฮ
ลิงตบปัดบัดบึ้งบีบล้างฤๅหลอ
          ประหารสิ้นยุงใหญ่เยื้องจรดล
ลุโบษขรณียลเปี่ยมน้ำ
เศลาเลื่อมลายปนประดับ ขอบแฮ
สี่เหลี่ยมแลหลากล้ำเลิศพื้นเพียงมณี
          มัจฉาณุกรบี่น้อยเนาสระ บัวนอ
ยามดึกนึกอยากจะเที่ยวเต้า
ผันผุดจากบ่อนปะขุนกบี่ พ่อเฮย
แผดว่าไยลอบเล้าเล่ห์นี้ลิงไหน
          ลูกลมเคียดคู่ฟ้าไฟฮือ
โจมจับประจันมือมุ่งล้าง
หลานลมว่องไวคือจักรผัด ผันแฮ
ต่างเรี่ยวต่อแรงง้างหัดถ์ยื้อชุลมุน
          หณุมานโถมถีบต้องอกบุตร
ปักป่วนซรวนเซรซรุดเสือกขว้ำ
จับบาตฟาดซ้ำหลุดมือโลด ทลวงแฮ
ใยบ่อเจ็บจักปล้ำปลาศแล้วเลงฉงน
          ถามว่าสูเผ่าพ้องพงษใด
หางจึ่งเปนปลาใจเก่งกล้า
มัจฉาณุพลันไขราวเรื่อง เดิมแฮ
นางมัจฉาแม่ข้าพ่อนั้นหณุมาน
          วายุบุตรรู้เรื่องแล้วเหาะหาว
เปนระวิเดือนดาวดาดฟ้า
มัจฉาณเมิลวาว๒วามสว่าง
กราบบาทฟูมแฝดหน้าเนตรน้ำนองสาย
          บิดรถามบุตรเอื้อนอำทาง
ไมยราพมิคุณบาง๓ก่อนไว้
ท่านมาอย่างไรวางแบบต่อ ฉนั้นนา
แม้บอกไปบอกให้ผิดเค้ากรตัญญู
          วายุบุตรฟังบุตรแจ้งจิตรปจักษ
บงประทุมเกบหักขาดก้าน
ลงปล่องลุสระพักเวทร่าย บังแฮ
แฝงพุ่มพฤคษโลกด้านด่านชันดุลยน
          พิรากวนแก่ต้องต้กพึก๔
หลายเทียวจนยามดึกเมื่อยล้า
หยุดบั่งขอบสระนึก๕ทวีเทวศ
บ่นร่ำรำพรรถุเคร้าบ่อจ้างตักชล๖
          หณุมานแมกุซุ่มซุ้ม๗โสตรฟัง
ยินเรื่องนางยักบดังร่ำเศ้รา
ออกนามพระทรงสังข์กับบุตร แก่นา
ว่าจะต้มเช้าเข้าร่วมม้วยคราวเดียว
          ลูกลมคงรูปแล้วคำขยาย นางเอย
เราจักเชิญพระนารายน์กลับด้าว
ทั้งจะช่วยบุตรยายยืนชีพ นานนา
ไฉนจักเข้าเมืองท้าวราพได้กลใด
          นางฟังว่ายากแท้ทางจรัญ เมืองเฮย
แม้ว่าเปนแมลงวันก็ฃ้อง
เพราะจักรกรดผัดผันเนืองนิตย์ รอบนอ
ทางทะวารนั้นต้องชั่งเข้าออกเสมอ
          พระรามไมยราพให้ขังกรง เหล็กเฮย
โกฎิ์ยักษคุมอยู่ดงโตนดโน้น
ท่านผู้วุฒิไกรจงตรองตริ การนา
ไปไป่ถึงที่โพ้นจักแก้ใดไฉน
          เออเปนไรเท่านี้พอคิด
เผือจักเปนใยติดที่ผ้า
แม้ขึ้นชั่งหนักผิดสังเกต กลายนอ
ตอบว่าคันชั่งช้าคร่ำแล้วหักเอง
          ผิวะยักษจักขู่ค้นแคะไข คำเฮย
ตอบว่ามาเดียวไฉนหน่วงช้า
เกลือกชลบ่อทันใครจักรับ ผิดนา
พลันยาตร์พลางเถียงท้าเล่ห์นี้จงจำ
          นางสดับพจน์ยิ้มยินดี
ช่างคิดช่างพาทีเลศล้ำ
กระสันสะใบควีควาดมั่น ใจนอ
พลันกระเดียดม่อน้ำเคร่ายั้งยลลิง
          หณุมานอ่านเวทเยื้องเปนใย บัวเฮย
ปลิวแตะติดสะใบเบียดเนื้อ
นางบ่อหนักแต่ใจชวนหนัก อยู่นา
หวังฤทธิ์วายุบุตรเกื้อรีบก้าวกลับเมือง

จบหน้าที่ ๕๔

  เนื้อความกล่าวถึงเมื่อหนุมานต้องลมพัดกายฟื้นขึ้นมา ก็ปลุกสุครีพ สุครีพเข้าไปในปากหนุมาน ไม่เห็นพระราม ก็ปลุกพระลักษณ์และพิเภก จึงรู้ว่าไมยราพสะกดเอาพระรามไปแล้ว พระลักษณ์จึงสั่งให้หนุมานลงไปช่วย หนุมานลงไปเมืองบาดาลตามสายบัว ทำลายกำแพงด่านฆ่าพวกยักษ์และสัตว์ร้ายต่าง ๆ จนกระทั่งไปถึงด่านชั้นในพบมัจฉานุซึ่งรักษาด่านอยู่ ทั้งสองสู้รบกันเป็นสามารถ แต่ไม่อาจทำอันตรายแก่กันได้ ในที่สุดหนุมานและมัจฉานุก็รู้ว่าเป็นพ่อลูกกัน หนุมานถามทาง มัจฉานุกตัญญูต่อไมยราพจึงได้แต่บอกใบ้ให้ หนุมานจึงลงตามสายบัวไปจนถึงเมืองบาดาล พบพิรากวนมาตักน้ำ จึงแปลงร่างเป็นใยบัวติดผ้าสไบนางพิรากวนเพื่อลอบเข้าเมือง
⬆ ๑ ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “สุครีพผลุนวิ่งแต้”
⬆ ๒ ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “มัจฉาณุเมิลวาว”
⬆ ๓ ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “ไมยราพมีคุณบาง”
⬆ ๔ ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “ตักพึก”
⬆ ๕ ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “หยุดนั่งขอบสระนึก”
⬆ ๖ ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “บ่นร่ำรำพรรณเศร้า บ่อจ้วงตักชล”
⬆ ๗ ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “หณุมานแมกซุ่มซุ้ม”