ห้องที่ ๓๗ : พระยาศรีสิงหเทพ


          เสียงเพลิงคคึกก้องโกลา หลเฮย
พายุพัดธุมางมามืดคล้ม๑
เปลวเพลิงพลุงโพลงอา๒กาศวาบ วามแฮ
ติดมุขปรางมาศซุ้มทรุดล้มทลายลง
          ทศเศียรตลึงเล่ห์ล้มมลายชนม์
เรียกญาติโยธาพลสนั่นก้อง
กรยุดฉุดนางมณโฑอัค คีนา
รีบเสดจออกจากห้องกับทั้งสนมใน
          กุมภกรรฐอุปราชท้าวทศภักตร์
กรกระลึงโมกขศักดิ์หอกแก้ว
จูงจันทวดีอัคเรศรีบ ไปแฮ
สนมพนักงานแคล้วคลาศเต้าคลาตาม
          บัดองค์พิเภกท้าวยักษา
ฉวยสมุดตำราฤกษได้
จูงบุตรยุดตรีชฎาเดินด่วน
เซงแซร่เสียงสาวใช้สนั่นเต้าตามหลัง
          เอกองค์โอรสเจ้าลงกา
จูงสุวรรณกันยุมารีบผ้าย
ฉวยศรฤทธิวราวุธคู่ หัดถ์แฮ
ออกทวาเรศท้ายนิเวศน์ท้าวทศกรรฐ์
          บัดองค์ทศภักตร์เจ้าจอมมาร
ภาหมู่นางในสครานค่อมค้อม
ออกจากพระราชถานถึงน่า พลานแฮ
พระญาติวงษยักษ์ห้อมแห่ซ้ายฝ่ายขวา
          ทศกรรฐพลันสั่งให้จัดบุษ บกแฮ
อำมาตย์วิ่งอุตลุดแล่นเต้า
ไปโรงรถรีบรุดนำรถ มานา
ถึงประทับกับเกยเข้านบไท้ทศเศียร
          เสดจทรงบุษบกแก้วอลงกฎ
พระประยูรสนมประนตนั่งล้อม
ลอยเลื่อนสู่บรรพตนามสัต นานา
ถึงประทับสฐานพร้อมพรั่งหน้าพลานมาร
          โขลนจ่าวิเสศล้วนเชาวัง
ตกตะลึงตึงตังตื่นเต้น
ขนฃองวิ่งไปยังศิขเรศ
บ้างออกนอกวังเขม้นสูด้าวสัตนา
          แสนส่ำอสุรพวกพื้นพลมาร
ที่อยู่ประจำการช่วงใช้
ต่างตนวิ่งลนลานรดมดับ เพลิงแฮ
ไฟบ่ดับกลับไหม้หมดทั้งวังอสูร
          เพลิงไหม้นิเวศน์แล้วเลยลาม
ลมกระพือฮือวามวาบฟ้า
เปลวเพลิงพลุ่งติดตามเรือนราษ ฎรแฮ
เพลิงพลุ่งรุ่งโรจจ้าจับพื้นโพยมมาน
          ราษฎรพลยักษทั้งหญิงชาย
ต่างตื่นเสียงเวยวายวุ่นว้า
หมอช้างตัดเชือกสายปลอกคช สารแฮ
นายอัศวตัดแหล่งม้าตื่นเต้นตามสถล
          ลางคนขนกระเช้าเชิงกราน
บ้างแบกโต๊ะฃันพานเครื่องใช้
ลางอุ้มลูกเหลนหลานลืมเก็บ ของนา
ปล่อยปละละเรือนไหม้หมดสิ้นสิ่งของ
          ทศภักตรเสร็จประทับเบื้องศีขร
ทอดพระเนตรดูนครเฃตรไท้
เสียดายนิเวศน์นอนใจสลด
สังเวชพลเมืองได้เดือดร้อนทรมาน
          ลูกลมสมจิตรแค้นเผานคร ได้เฮย
เหนยักษพลเมืองจรขจัดผ้าย
ได้ทุกขทั่วราษฎรแดนราพ ร้อนนา
สมกับภักตร์ยักษ์ร้ายหยาบช้าอาธรรม์
          ตริพลางทางเหาะขึ้นเวหา
เฉวียนฉวัดกลางนภากาศพร้อย
สลัดเพลิงที่ติดกายาดับ หมดแฮ
ยังที่ปลายหางน้อยหนึ่งนั้นฤๅสูญ
          เพลิงพิศม์ฤทธิหอกแก้วพระยามาร
ร้อนยิ่งเพลิงอื่นผลาญลวกไหม้
วายบุตรสุดทนทาน๓ทุกข์เทวศ ร้อนฤๅ
จะดับบ่ดับได้สุดรู้ฤทริตน
          บุตรมารุดรุ่มร้อนรำคาญ
เหาะมุ่งมายังธารสมุทกว้าง
ถึงฝั่งนัทีทยานโดดโลด ลงแฮ
ดำเกลือกเสือกตัวคว้างแล่นเลี้ยวอลวน
          มหาสมุทดุจบ้าคลื่นคลี่ฟอง
เปนรลอกลั่นไหลนองน่านฟุ้ง
เอิบอาบลาบลำคลองโครมคลื่น
ปลาตื่นตกใจสดุง๔โดดดั้นขวัญหาย
          ต่างๆบ้างแล่นเลี้ยวหลีกหนี
ว่ายแหวกแถกวารีรีบร้น
ไปสู่อ่าวชลธีธารฦก แลนา
ผุดโผล่โผดำด้นดึ่งดั้นผันผาย
          หณุมานบอดับได้โดยหวัง
เพลิงที่ปลายหางยังรุ่มเร้า
จนจิตรสดฤทธิผัง๕ผายสู่
สำนักนิ์นารทเจ้าหง่อมง้อมจอมธรรม
          พลันเข้าพลางนอบน้อมประนมกร
ดาบศเหนพานรนั่งใกล้
ลิงกราบกล่าวคำวอนวานดับ เพลงนา๖
แล้วเล่าเหตุต้นให้ทราบสิ้นทุกประการ
          ฤๅษีสรวลเยาะล้อลิงพลาง
สัพยอกพานรทางถ่องถอย๗
เพลิงนิดติดปลายหางดับบ่ ได้นา
น้ำที่ในบ่อน้อยจักไว้ใยหวา
          หณุมานพลันคิดได้โดยไว
หางจุ่มโอษฐอมไฟอัดอั้น
ลมฆานประสาทในนาสิก ตนเฮย
เพลิงที่ปลายหางนั้นดับได้ดังประสงค์
          ลูกลมอถิวาทน้อม๘นักพรต แล้วนา
ลาจากพระนารทรีบร้น
เหาะมุ่งสู่บรรพตเหมติ รญแฮ
ข้ามมหาสมุทพ้นล่วงเข้าแดนพนม
          ลุถึงที่พักพ้องพลหาญ
องคตชมภูพาลอยู่เฝ้า
วายุบุตรแถลงการไปสืบ ข่าวนา
จนพบพระนางเจ้าจวบได้ถวายแหวน
          สองนายสดับถ้อยหณุมาน
มีจิตรโสมนัศบานเบิกแผ้ว
สรเสริญว่ายอดทหารพระจักร รัตน์นา
เสมอกับขุนพลแก้วนึกได้ดังประสงค์
          สามนายต่างกล่าวถ้อยสนทนา กันเฮย
จนพระสุริยคลาค่ำคล้อย
สามกระบี่ต่างไสยาเอนอาศน์
ทุกทั่วพลใหญ่น้อยหลับสิ้นทุกตน
จบห้องที่ ๓๗

 เนื้อความกล่าวถึงเพลิงเผาผลาญเสียงดังกึกก้อง พายุพัดควันมืดคลุ้มไปทั่ว เพลิงเผาไปจนกระทั่งปรางค์ทองพังทลายลง ทศกัณฐ์ มเหสี พระประยูรญาติ พร้อมด้วยบริวาร ต่างพากันหนีไฟออกจากวังไปยังเขาสัตนา เพลิงเผาวังแล้วลุกลามไปยังบ้านเรือนราษฎร เกิดโกลาหลไปทั่วทั้งเมือง ทศกัณฐ์ประทับอยู่ที่เขาสัตนาทอดพระเนตรกรุงลงกา รู้สึกเศร้าเสียดายวังและสลดหดหู่ที่ราษฎรได้รับความเดือดร้อน หนุมานเผากรุงลงกาสมใจ เห็นพลเมืองยักษ์พากันแตกตื่นหนีไฟได้ทุกข์เดือดร้อนไปทั้งเมือง ก็นึกสมน้ำหน้า แล้วเหาะสลัดไฟที่ติดร่างจนดับเหลือแต่ที่ปลายหาง พิษไฟร้อนจนหนุมานเจ็บปวดสุดที่จะทน จึงกระโจนลงมหาสมุทรกลิ้งตัวไปมาเกิดคลื่นใหญ่ แต่ไฟก็ไม่ดับ จึงนึกถึงพระนารทฤษี พระนารทฤษีบอกให้ใช้น้ำบ่อน้อย หนุมานคิดได้จึงอมหาง ไฟก็ดับ แล้วลาพระนารทฤษีกลับไปที่เขาเหมติรันเล่าเรื่องทั้งหมดให้องคตและชมพูพานฟัง

๑ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “มืดคลุ้ม”
๒ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “เปลวเพลิงพลุ่งโพลงอา”
๓ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “วายุบุตรสุดทนทาน”
๔ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “ปลาตื่นตกใจสดุ้ง”
๕ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “จนจิตรสุดฤทธิผัง”
๖ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “วานดับ เพลิงนา”
๗ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “ถ่องถ้อย”
๘ที่ถูกต้องน่าจะเป็น “ลูกลมอภิวาทน้อม”