สัมนักขาขนิษฐ์ท้าว		ทศเศียร
ยลราชนักสิทธิเสถียร		ท่าน้ำ
แลโฉมประโลมเจียน		ใจขาด อยู่ฤๅ
พิศเร่งพิศวงล้ำ		หลากท้าวใดไฉน
เลงตลึงตละเจ้า		จอมสุรา ไลยเอย
ฤๅกฤษณุธาดา		สู่ด้าว
ฤๅสุริยศะศิปรา		กฎเล่ห์ ไฉนฤๅ
ฤๅว่าจักรพรรดิท้าว		ผนวชทิ้งเวียงสฐาน
มลักเลงพิศณุเร้า		รนฤดี
รึงรักษป่วนกามี		หม่นไหม้
จนพระเสรจสรงลี		ลาสู่ กุฎิเอย
นางจึ่งสมประดีได้		สติก้าวกลับมา
ถึงถ้ำพิลาปรื้อ		รำพรรณ
ไปหลับจวบสุริยัน๑		เยี่ยมฟ้า
ปางพระสี่กรผัน		ผายสนาบ อีกเอย
นางลอบแลเล่ห์บ้า		บ่นเศร้าซึมกสัลย์
ตริพลางแปลงรูปคล้าย		นงคราญ เทพเอย
คอยพระองค์จากลหาน		ทึกเต้า
ภุชพงษเสร็จสรงสนาน		เสด็จสู่ กุฎิแฮ
นางจึ่งเยื้องกรายเข้า		นอบเกล้าอัญชุลี
จักรกฤษณพิศรูปเพื้ยน		ผิดใจ
เอ๊ะเทพยฤๅผีไพร		หยอกเย้า
จำถามแน่ทรามไวย		มานี่ ใยฤๅ
สมเยศเจ้าไฉนเจ้า		สถิตยด้าว สฐานใด๒
น้องคือขนิษฐท้าว		ทศภักตร์
ซึ่งผ่านอาณาจักร		เกาะแก้ว
หวังให้ร่วมวงษยักษ		ฤๅชอบ
จึงหลีกมาบุญแล้ว		ปสบไท้ถวายตัว
พระฟังพระว่าอ้า		อายใจ
ผิดเพศผิดพิไสย		สื่อพร้อง
พระเอยตัดอาไลย		หลากเล่ห ไฉนฤๅ
แต่กินรยังต้อง		อยู่ด้วยฤๅษี
อนึ่งน้องวรนาฎเชื้อ		กระษัตรี
หวังจะฝากชีวี		แด่ไท้
พระว่าชั่งพาที		ใครเสน่ห เองนา
ซ้ำด่ากัลยาให้		เจบน้ำคำคม
พระบริภาษแล้วสู่		สำนักนิ์
นางสดับพระทรงจักร		ด่าแจ้ว
จักถือซึ่งคำหนัก		หน่อยไม่ เลยนา
ภอเหลือบเหนพระแคล้ว		รีบคล้อยตามไป
ถึงสฐานส่ายเนตรชะแง้		ยลสี ดาเอย
ดุจเทพกินรี		สู่ด้าว
นี่จึงพระจักรี		เผด็จสวาศ กูเอย
จำฆ่าเมียชิงท้าว		ร่วมห้องสองสม
แปรรูปเปนราพร้าย		ราวี
ไล่คะยิกหยิกตี		เข่นเขี้ยว
นางกรีดเรียกจักรี		ช่วยชีพ น้องเอย
พระสดับจับศรเลี้ยว		ไล่ล้างนางมาร
ปางพระลักษณ์สถิตยยั้ง		ศาลา
ยินสนั่นชักขรรค์คลา		สกัดหน้า
เหนอนงค์แอบเชษฐา		บังราพ
พระนุชเผ่นทยานว้า		วิ่งเข้าชิงไชย
ราพเหนสองราชไท้		รึงความ สวาศเอย
พิศลักษณลืมแลราม		ราคร้อน
แม้สองมาดสมทราม		สวาศจัก ดีนา
ยลนาฎสีดาค้อน		เข่นเข้าราวี
พระลักษณโดดถีบต้อง		ยักขินี
เหยียบอกแกว่งขรรค์ศรี		ปลายคว้าง
ว่าเหวยอี่กาลี		จะฆ่า เสียฤๅ
เกรงโลกย์จะยินอ้าง		แต่ให้สาใจ
ว่าพลางตัดหัดถ์ทั้ง		ทอนบาท
ปากจมูกหูขาด		ขับซ้า๓
จำใจจากภูวนารถ		จรเหลือบ หลังเอย
ไกลพระนองเนตรน้ำ		รีบเข้าโรมคัน
ปางขุนฃรสถิตยพร้อม		เสนา
ยลขนิษฐขาดแฃนฃา		จมูกหวิ้น
หูปากแหว่งสงกา		จึ่งตรัส ถามเอย
นางสดับแสร้งแต่งลิ้น		กล่าวล้วนดีสม
เดิมลาทศภักตรเข้า		ไพรศรี
สบหนึ่งนาฎสองชี		ยั่วเย้า
น้องรักษบอใยดี		มันโกรธ
ทำโทษเพียงข้าเจ้า		จักม้วย มรณา๔
ราพสดับพิโรธร้อง		เรียกมาร มาตยเฮย
เร็วเร่งจัดทวยหาญ		เหิ่มกล้า
อำมาตยรับโองการ		มาตระ เตรียมเฮย
พลรถคชมิ่งม้า		สรรพพร้อมพลเดิน
ขุนฃรทรงเครื่องพริ้ง		เพราดุจ พรหมนอ
จับคทาสราวุธ		รีบเต้า
ทรงรถเร่งพลยุทธ์		เอิกเกริก มาเฮย
ถึงกุฎิขับอสุรเข้า		ไล่ล้อมจับชี
สามองค์ยลราพร้าย		รุดราญ
รามฝากโฉมเยาวมาลย์		แด่น้อง
กุมศรเผ่นโผนทยาน		ไล่พิฆาฏ ยักษเฮย
ปวงยักษเข่นเขี้ยวร้อง		สนั่นพร้อมดากัน
พระแผลงพรหมมาศต้อง		โยธี
แสนโกฏิดับชีวี		เกลื่อนหล้า
ราพพิโรธวาเหวยชี		ทุรชาติ
เองอาจทำน้องข้า		ไปรู้มรณา๕
เออก็น้องทานเย้า๖		ยวลชาย
เราจึ่งทำภออาย		แก่ผู้
น้อยฤๅเหม่แบบหมาย		ใครที่ ไหนฤๅ
หญิงจะมากระแหย่งชู้		พูดให้ใครเหน
ว่าพลางแผลงสาตรก้อง		เปนไฟ
จักรกฤษแผลงตอบไป		เกิดน้ำ
ดับเพลิงและศรไชย		ยักษหัก แหลกแฮ
ราพพิโรธขะเม่นซ้ำ		ปล่อยด้วยจักรพาฬ
ต้องคันศรสาตรสบั้น		จากกร พระเอย
รามเอะใจจึงวอน		เทพท้าว
พระพรุณทราบนำศร		มาส่ง ถวายแฮ
รามรับจับธนูน้าว		ปล่อยต้องรถา
สาระถิสีหราชม้วย		ศรคทา หักเอย
แทตยพิโรธโดดถลา		แล่นเข้า
ถอนรังฟาดจักรา		รามรับ
ซ้ำหวดราพเจบเรา		พลาดถ้าเซลง
ผุดลุกได้โดดง้าง		บรรพต
เท้งทุ่มพระทรงยศ		สาตรป้อง
ไล่รุดแทตยกระถด		ถ่อยอ่อน กรเอย๗
ซ้ำปล่อยพลายวาดต้อง		ราพร้ายวายปราณ
ปวงเทพย์ชวนเทพย์ซร้อง		สรเสริญ
ขานขับสำเนียงเพลิน		เพรียกฟ้า
เสร็จผลาญอริราชเยิน		ยับชีพ มลายแฮ
จึ่งพระกฤษณเจ้าหล้า		เสดจเข้าอาศรม

จบห้องที่ ๒๒

  เนื้อความกล่าวถึงนางสำมนักขาแลเห็นพระรามอยู่ที่ท่าน้ำก็หลงรัก เมื่อพระรามสรงน้ำเสร็จเสด็จกลับไปอาศรม นางสำมนักขาได้สติแล้วกลับไปยังถ้ำและครวญถึงพระราม วันรุ่งขึ้นเมื่อพระรามลงสรงเสร็จขึ้นมาจะเสด็จกลับ นางสำมนักขาก็แปลงกายเป็นสาวงามเข้าไปเกี้ยวพาราสีพระราม พระรามตรัสบริภาษนางแล้วก็เสด็จกลับอาศรม นางสำมนักขาก็เดินตามไปจนถึงอาศรม เห็นนางสีดาก็เข้าใจว่านางสีดาเป็นต้นเหตุให้พระรามไม่รักตนก็คิดจะฆ่านาง จึงคืนร่างเป็นนางยักษ์ไล่ทุบตีนางสีดา พระลักษณ์ได้ยินเสียงโกลาหลก็ออกมาเห็นนางสีดาแอบอยู่หลังพระราม ก็ถีบนางสำมนักขาล้มลง ตัดมือ เท้า ปาก จมูก และหู แล้วไล่ไป นางสำมนักขากลับไปฟ้องพญาขรว่าถูกพระราม พระลักษณ์ทำร้าย พญาขรยกทัพออกมารบพระราม และแผลงศรทำลายศรของพระรามได้ พระรามจึงขอศรที่ฝากไว้กับพระพิรุณ และแผลงศรฆ่าพญาขรตาย